Je hoeft maar even te googelen op 'supplementen voor oudere honden' en er gaat een wereld voor je open.
Glucosamine. Chondroïtine. Visolie. Groenlipmossel. Collageen. Kurkuma. Multivitaminen.
En alsof dat nog niet genoeg is kun je kiezen uit poeders, pillen, capsules, oliën en snoepjes. Voor soepele gewrichten, sterke spieren, een gezonde vacht, een beter geheugen en waarschijnlijk is er ook wel iets te koop voor een positievere kijk op het leven.
De vraag is alleen: heeft je oude hond al die supplementen werkelijk nodig?
Het korte antwoord is: nee.
Of eigenlijk moet ik zeggen: nee, behalve... Want in sommige gevallen kunnen bepaalde supplementen nuttig zijn. Alleen is het wetenschappelijke bewijs voor het ene middel een stuk minder overtuigend dan voor het andere.
Maar laten we beginnen met de belangrijkste vraag.
Heeft een oudere hond überhaupt supplementen nodig?
Je bent misschien al snel geneigd te denken: oudere hond, dus een paar supplementen hier en daar kan nooit kwaad.
Het punt is alleen: een hond krijgt niet automatisch een tekort aan allerlei voedingsstoffen omdat hij ouder wordt.
Eet je hond een complete hondenvoeding die past bij zijn leeftijd en gezondheid, dan krijgt hij normaal gesproken de vitamines en mineralen binnen die hij nodig heeft. De internationale dierenartsenorganisatie WSAVA waarschuwt zelfs dat het zonder reden toevoegen van vitamines en mineralen niet altijd verstandig is. Van sommige stoffen kan een hond ook te veel binnenkrijgen.
Een multivitamine geven omdat hij inmiddels tien is heeft dus weinig zin.
Een ander verhaal wordt het wanneer je een bepaald probleem probeert aan te pakken. Artrose bijvoorbeeld. Of misschien cognitieve achteruitgang (hondendementie).
Dan zijn er supplementen waar daadwerkelijk onderzoek naar is gedaan.
Omega 3: de beste papieren
In 2022 verscheen een groot overzichtsonderzoek waarin wetenschappers de resultaten van tientallen eerdere studies naar de behandeling van artrose bij honden en katten naast elkaar legden. Daaruit kwam omega 3 als een van de best onderbouwde voedingssupplementen naar voren.
Voeding waaraan omega-3 was toegevoegd en omega-3-supplementen bleken pijn bij artrose te kunnen verminderen.
Dat wil nog niet zeggen dat ieder flesje waarop groot OMEGA 3 staat hetzelfde doet.
De samenstelling en hoeveelheid doen ertoe. Bovendien kan een hond ook van visolie te veel krijgen. Dus zomaar visolie over z'n eten klotsen onder het motto baat het niet, dan schaadt het niet lijkt me niet zo'n goed plan.
Heeft je hond artrose en wil je omega 3 proberen, dan is het verstandiger met je dierenarts te bespreken welk product en welke hoeveelheid geschikt zijn.
Mijn oordeel: omega 3 is geen wondermiddel, maar van de supplementen voor gewrichtsklachten is het wel een van de best onderzochte.
Wil je omega 3 proberen, kijk dan vooral naar een product waarop duidelijk staat hoeveel EPA en DHA het bevat. Alleen de hoeveelheid ‘visolie’ op het etiket zegt niet zoveel.
Bekijk visolie met omega-3 voor honden.
Glucosamine en chondroïtine: bekend, maar werken ze ook?
Loop een dierenwinkel binnen en zoek iets voor gewrichten. Grote kans dat je glucosamine en chondroïtine tegenkomt.
Ze worden vaak samen in één product verkocht en de gedachte erachter klinkt logisch: het zijn stoffen die van nature in het kraakbeen van gewrichten voorkomen en bijdragen aan de opbouw en structuur ervan.
Daarmee is alleen nog niet aangetoond dat het slikken ervan een hond met artrose ook daadwerkelijk helpt.
In datzelfde onderzoek waar ik het hierboven over had, konden de onderzoekers geen overtuigend pijnstillend effect vaststellen bij artrose. Hun conclusie was zelfs dat deze producten op basis van het beschikbare bewijs niet meer zouden moeten worden aanbevolen voor pijnbestrijding bij honden en katten met artrose.
Op z'n zachtst gezegd opvallend voor middelen die zo ongeveer synoniem zijn geworden met goed voor de gewrichten.
Mijn oordeel: veel bekender dan het wetenschappelijke bewijs rechtvaardigt.
Groenlipmossel: misschien
Nooit geweten dat een mossel lippen had, laat staan groene, maar er is serieus onderzoek gedaan naar de groenlipmossel.
Groenlipmossel bevat onder andere omega-3-vetzuren en andere stoffen waarvan wordt vermoed dat ze een gunstige invloed kunnen hebben op ontstekingen en gewrichten.
Er zijn onderzoeken waarin honden met artrose erop vooruitgingen. Andere onderzoeken zijn minder overtuigend. In de grote analyse die ik hierboven al noemde, werd groenlipmossel meegenomen bij de supplementen op basis van omega 3, die als groep gunstig uit de bus kwamen.
Daar zit meteen een probleem: groenlipmossel bevat naast omega-3 nog andere stoffen die een effect kunnen hebben. Het is daardoor niet altijd duidelijk waardoor een eventueel effect precies wordt veroorzaakt.
Mijn oordeel: er zijn aanwijzingen dat het kan helpen, maar het bewijs is minder sterk dan voor visolie met omega 3.
Collageen: interessant, maar nog geen gelopen race
Ook collageen duikt steeds vaker op in supplementen voor honden.
Dat klinkt opnieuw logisch. Kraakbeen bestaat immers voor een belangrijk deel uit collageen.
Er zijn verschillende soorten collageensupplementen en er zijn onderzoeken waarin honden met artrose verbetering lieten zien.
Maar als meerdere onderzoeken bij elkaar worden genomen, is het resultaat veel minder spectaculair. In het onderzoek uit 2022 werd slechts een klein effect waargenomen. Bovendien bleken de onderzoeken naar collageen gemiddeld van mindere kwaliteit dan de onderzoeken naar omega 3.
Mijn oordeel: interessant en misschien ook nuttig, maar nog onvoldoende bewijs om te zeggen dat iedere oude hond met stijve gewrichten collageen moet hebben.
En kurkuma dan?
Kurkuma ('geelwortel' in de volksmond) heeft de afgelopen jaren bijna een wonderstatus gekregen. Niet alleen bij mensen, maar inmiddels ook bij honden.
Curcumine is het bestanddeel in kurkuma waarnaar veel onderzoek wordt gedaan.
Zo zijn er onderzoeken waarin positieve effecten worden gevonden, maar het bewijs bij honden is nog beperkt. Bovendien verschillen de gebruikte producten en hoeveelheden nogal van elkaar.
Een beetje kurkuma uit het kruidenrek over de hondenbrokken strooien kun je dan ook moeilijk vergelijken met de preparaten die in wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt.
Mijn oordeel: interessant, maar voorlopig zou ik het niet presenteren als bewezen behandeling voor artrose.
Heeft mijn oude hond dan misschien een multivitamine nodig?
Waarschijnlijk niet.
Krijgt je hond complete hondenvoeding, dan bevat die normaal gesproken de vitamines en mineralen die hij nodig heeft. Extra vitamines geven maakt een goede voeding niet automatisch nog beter.
Sterker nog: sommige vitamines en mineralen kunnen schadelijk zijn als een hond er te veel van binnenkrijgt.
Natuurlijk kan een dierenarts bij een ziekte of een aangetoond tekort adviseren een bepaalde voedingsstof extra te geven. Dat is iets anders dan op eigen houtje een pot seniorvitamines kopen.
Mijn oordeel: voor een gezonde oudere hond die complete voeding krijgt meestal overbodig.
Hoe kies je dan een supplement?
Ik zou om te beginnen kijken waarom je het wilt geven.
Is je hond gezond en wil je hem alleen iets extra's geven omdat hij ouder wordt? Dan zou ik mijn geld in mijn zak houden.
Heeft hij artrose? Dan wordt het een ander verhaal en is bijvoorbeeld omega 3 het overwegen waard.
Heeft hij andere klachten? Dan zou ik eerst proberen de oorzaak te achterhalen voordat ik een supplement uit de kast trek.
En kijk kritisch naar het etiket. Wat zit erin? Hoeveel zit erin? Worden de hoeveelheden überhaupt vermeld? En waarop zijn de gezondheidsclaims gebaseerd?
Een verpakking met een vrolijke oude Labrador die weer soepeltjes over boomstammen springt, telt wat mij betreft niet als wetenschappelijk bewijs.
Mijn conclusie: soms zinvol, zeker niet altijd nodig
Supplementen voor oudere honden zijn dus niet per definitie onzin.
Vooral omega 3 heeft bij honden met artrose behoorlijk goede papieren. Voor groenlipmossel en collageen zijn er aanwijzingen dat ze kunnen helpen, maar het bewijs is minder sterk.
En dan zijn er middelen als glucosamine en chondroïtine. Die zijn enorm populair, terwijl juist daarvoor het bewijs bij artrose verrassend tegenvalt.
Heb jij een gezonde oude hond? Dan hoef je in elk geval niet vandaag nog een verzameling potjes aan te schaffen.
Kijk eerst naar je hond. Heeft hij ergens last van? Wat wil je met het supplement bereiken? En bestaat er enig behoorlijk bewijs dat het daarbij kan helpen?
Dat lijkt me een betere aanpak dan:
Hij wordt een dagje ouder. Ik doe wel dat potje voor gewrichten. Baat het niet dan schaadt het niet.
Bronnen
Voor dit artikel heb ik onder meer gebruikgemaakt van de volgende bronnen:
Barbeau-Grégoire e.a. (2022) – A 2022 Systematic Review and Meta-Analysis of Enriched Therapeutic Diets and Nutraceuticals in Canine and Feline Osteoarthritis