Mijn oude hond komt moeilijk overeind. Wat kan ik doen?

Ollie, onze jongste Retriever, kruipt af en toe graag onder een salontafeltje in de huiskamer. Ligt-ie lekker beschut.
Maar zodra hij z’n voerbak hoort of ik de riem pak, weet hij niet hoe snel hij eronder vandaan moet komen en staat hij voor m’n neus.

Hoe anders was dat bij Luuk, onze eerste Retriever, toen hij al op leeftijd was.

Die kroop ook graag onder datzelfde salontafeltje, maar snel opstaan ho maar.
Eerst trok hij zich met z’n voorpoten onder het tafeltje vandaan en toen pas volgde de poging om z’n achterhand omhoog te krijgen. Zijn eerste passen waren dan wat stram, maar even later liep hij weer alsof er weinig aan de hand was.

Herken je dit bij jouw hond?

Bij een oudere hond ben je misschien geneigd te denken: tja, hij wordt een dagje ouder.
Maar moeite met opstaan is niet iets wat je automatisch onder ouderdom moet scharen.

Moeilijk opstaan hoort niet automatisch bij ouder worden

Dat een oudere hond fysiek verandert is normaal. Spiermassa kan afnemen en aandoeningen aan spieren en gewrichten komen na verloop van jaren vaker voor.

Maar ouderdom zelf is geen ziekte.

Moeilijk overeind komen kan bijvoorbeeld samenhangen met pijn, artrose, verlies van spierkracht of een ander probleem met spieren, gewrichten of zenuwstelsel.
De American Animal Hospital Association (AAHA) geeft richtlijnen voor seniorhonden en adviseert om veranderingen in mobiliteit serieus te nemen en bij een oudere hond onder andere naar gewrichten, spieren, beweging en pijn te kijken.

Kijk dus vooral naar veranderingen ten opzichte van wat voor jouw hond normaal is.

Kijk goed wanneer hij moeilijker opstaat.

Soms gaat het heel geleidelijk. Eerst heeft je hond alleen na een lange nachtrust wat moeite om op gang te komen.
Later zie je dat hij zijn achterhand moeilijker omhoog krijgt of dat zijn eerste passen wat stram zijn. Misschien glijden zijn poten bij het opstaan steeds vaker weg.

Het is vooral belangrijk om te kijken wanneer het gebeurt en of het in de loop van de tijd erger wordt. Gaat het alleen moeizaam na lang liggen? Loopt hij na een paar minuten weer soepeler? Heeft hij ook moeite met traplopen of in de auto springen? Zulke observaties kunnen je dierenarts helpen om te achterhalen wat er speelt.

Wat kan er aan de hand zijn?

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken. Een veelvoorkomende is artrose, een gewrichtsaandoening waarbij onder andere het kraakbeen achteruitgaat en pijn en bewegingsproblemen kunnen ontstaan.
Daarnaast kan een oudere hond spiermassa verliezen. Ook problemen aan bijvoorbeeld rug, heupen of knieën kunnen bewegen moeilijker of pijnlijk maken.
En als je hond overgewicht heeft is dat natuurlijk ook niet bevorderlijk.

Kortom, trek niet te snel zelf de conclusie: hij zal wel artrose hebben. Merk je dat je hond vaker moeilijk overeind komt of wordt het probleem erger, bespreek het dan met je dierenarts.
Die kan beoordelen wat er aan de hand is.

Kijk eerst eens naar de vloer

Een van de eenvoudigste dingen die je zelf kunt doen, is thuis eens vanuit het perspectief van je hond naar de vloer kijken.
Parket, laminaat en tegels zijn voor ons heel praktisch. Makkelijk schoon te maken. Maar voor een hond die wat minder stevig op zijn poten staat, kunnen ze vooral glad zijn.

Dat merk je bijvoorbeeld als hij opstaat. Z’n voorpoten schuiven naar voren terwijl z’n achterpoten te weinig grip krijgen.
Dierenartsen adviseren om op gladde vloeren antislipkleden of lopers neer te leggen op plekken waar een oudere hond vaak loopt of opstaat.

Dus nee, niet meteen je hele parketvloer eruit breken. Begin eens met een antislipkleed naast en rond zijn mand en kijk hoe het gaat.
Kijk ook naar de route die hij vaak aflegt: van zijn mand naar de waterbak, naar de deur en naar zijn favoriete plek in de woonkamer.

Soms kan zo'n simpele aanpassing al een verschil maken.

En hoe ligt hij eigenlijk?

Als je toch bij die mand staat, kijk daar dan ook eens kritisch naar.

Kan je hond er gemakkelijk in en uit? Moet hij over een hoge rand stappen? Is de ondergrond stevig genoeg om ondersteuning te bieden? Of zakt hij zo diep weg dat overeind komen juist extra inspanning kost?
AAHA noemt een geschikte slaapplaats expliciet als een van de aanpassingen waarmee je de mobiliteit en levenskwaliteit van een ouder dier kunt ondersteunen.

Een orthopedische hondenmand wordt vaak speciaal voor oudere honden aangeprezen. Of zo'n mand werkelijk beter is dan een gewone goede hondenmand — en waar je dan op moet letten — daar ga ik in dit artikel nader op in.
Want alleen het woord orthopedisch op het prijskaartje zegt natuurlijk nog niet dat je hond er de volgende ochtend als een jonge god uit springt.

Maak het hem thuis wat gemakkelijker.

Als opstaan moeilijker wordt, kan het helpen om eens kritisch naar de inrichting van je huis te kijken. Moet je hond bijvoorbeeld over een gladde vloer om bij zijn waterbak te komen? Ligt zijn favoriete mand boven, waardoor hij regelmatig de trap op en af moet? Zijn er plekken waar een kleed of antislipmat hem meer houvast kan geven?

Kijk ook naar bewegingen die steeds meer moeite kosten. Misschien springt hij nog dagelijks op en van de bank of in en uit de auto, terwijl je merkt dat dit niet meer zo gemakkelijk gaat als vroeger.
Een opstapje of loopplank kan dan uitkomst bieden.

Rust roest.

Het klinkt zo logisch: mijn hond beweegt moeilijker, dus ik let erop dat hij meer rust.

Nou wil ik niet beweren dat rust slecht zou zijn. En ‘rust roest’ is misschien wat overdreven, maar er zit wel een kern van waarheid in.
Bij chronische problemen van spieren en gewrichten kan aangepaste beweging onderdeel zijn van het behoud van mobiliteit en spierkracht.
AAHA noemt ook veterinaire revalidatie als mogelijkheid om pijn te verminderen en mobiliteit en balans te ondersteunen.

Wat geschikte beweging is, hangt uiteraard af van wat er met je hond aan de hand is.

Heeft je hond duidelijke mobiliteitsproblemen of is bijvoorbeeld artrose vastgesteld, bespreek dan met je dierenarts hoeveel en welke beweging verstandig is.
Ook een dierenfysiotherapeut kan helpen om je hond zo goed mogelijk te laten bewegen en je adviseren over geschikte oefeningen.

Let niet alleen op zijn gewicht

Bij een oudere hond kijken we al snel naar de weegschaal. Is hij niet te zwaar?
Terecht, want een gezond gewicht is belangrijk, zeker wanneer bewegen moeilijker wordt. Maar bij een oudere hond is er nóg iets om op te letten: spiermassa.

Veterinaire richtlijnen adviseren daarom om bij seniorhonden zowel de lichaamsconditie als de spierconditie te beoordelen.

Vraag bij een volgende controle dus gerust eens aan je dierenarts:
Hoe is zijn gewicht én hoe is zijn spiermassa?
Dat levert meer informatie op dan alleen het getal op de weegschaal.

Wanneer ga je ermee naar de dierenarts?

Als je hond plotseling nauwelijks meer overeind kan komen, duidelijk pijn heeft, kreupel loopt of een poot niet wil belasten, is het natuurlijk verstandig om contact op te nemen met de dierenarts.

Maar ook geleidelijke veranderingen verdienen aandacht.

Misschien heeft je hond steeds meer tijd nodig om overeind te komen. Misschien loopt hij minder graag mee, springt hij niet meer in de auto of gaat traplopen steeds moeilijker.
Dat zijn nuttige observaties om met je dierenarts te bespreken.

Een handige tip: maak eens een filmpje met je telefoon wanneer je hond opstaat of loopt. Zulke beelden uit de thuissituatie kunnen de dierenarts helpen om veranderingen in mobiliteit te beoordelen.

Wat kun je vandaag al doen?

Begin eens met goed kijken. Heeft je hond voldoende grip wanneer hij uit zijn mand komt? Is zijn slaapplek gemakkelijk toegankelijk? Blijft hij regelmatig bewegen? En wordt het opstaan geleidelijk moeilijker?

Met een kleed of antislipmat kun je vandaag al iets aan een gladde vloer doen. En door goed te observeren — of af en toe een filmpje te maken — krijg je beter zicht op wat er verandert.

Geef hem even de tijd.

Misschien duurt het tegenwoordig vijf seconden voordat je hond uit zijn mand overeind is in plaats van één. Geef hem die vijf seconden.
Hij hoeft niet meer bij het eerste geluid van de riem overeind te schieten alsof hij bang is dat je zonder hem vertrekt.

En als je met een paar eenvoudige aanpassingen kunt voorkomen dat hij bij het opstaan uitglijdt of onnodig veel moeite moet doen, is dat mooi meegenomen.

Ouder worden kunnen we niet tegenhouden. We kunnen het hem wel zo comfortabel mogelijk maken.

Bronnen

Ik heb me voor het schrijven van dit blog gebaseerd op de AAHA Senior Care Guidelines, de AAHA-richtlijnen over pijn en mobiliteit en de WSAVA Nutrition Guidelines voor het onderscheid tussen lichaamsconditie en spiermassa.