Hoe herken je artrose bij een oudere hond?

Als ik een hond zou zijn, zou ik zeker in de categorie 'senior' vallen.
Dat merk ik vooral als ik op mijn knieën in de tuin bezig ben en overeind kom.
"Oehhh...stijf!"
Even rekken en het gaat weer, maar toch.
Het zijn van die signalen die vertellen: 'ja vriend, je bent nu eenmaal niet meer de jongste'.

Dat dacht ik ook bij onze eerste Golden Retriever toen hij ouder werd en opstond.
Dat ging lang niet meer zo soepel als in het begin.
'Ja jongen, je bent niet meer de jongste'.

Toch moet ik hier meteen een 'maar' bij plaatsen.
Ouderdom bij honden is vaak de oorzaak van verminderde mobiliteit, maar er kan ook iets anders spelen.

Artrose bijvoorbeeld.

Klinkt heftig, maar vaak ziet het er helemaal niet heftig uit.
Een hond met artrose loopt namelijk niet per definitie voortdurend mank. Soms merk je alleen dat hij anders beweegt. Minder graag meegaat. Niet meer op de bank springt. Of na een flinke wandeling de volgende ochtend wat moeizaam uit zijn mand komt.

Juist daarom wordt artrose nogal eens laat opgemerkt.

Wat is artrose eigenlijk?

Artrose is een aandoening van een gewricht.

In een gezond gewricht zorgt kraakbeen ervoor dat de botdelen soepel ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Bij artrose raakt het gewricht beschadigd en verandert onder andere het kraakbeen.
Er ontstaat ook een chronische ontstekingsreactie in en rond het gewricht.
Dat kan pijn veroorzaken en bewegen moeilijker maken.

Wat ook nog zo is: artrose is progressief. De veranderingen in het gewricht verdwijnen niet meer en kunnen in de loop van de tijd erger worden.

Genezen kun je artrose dus niet.

Maar dat betekent gelukkig niet dat je er niets aan kunt doen. Daar kom ik zo op terug.

Hoe herken je artrose bij je hond?

Het lastige is dat je hond niet op een ochtend wakker wordt en zegt: "Volgens mij heb ik beginnende artrose in mijn linkerheup."

Was het maar zo makkelijk.

De eerste signalen kunnen behoorlijk subtiel zijn. Denk bijvoorbeeld aan:

• moeilijker overeind komen;
• stijf lopen nadat hij een tijdje heeft gelegen;
• minder graag wandelen;
• langzamer lopen;
• kreupelheid;
• minder spelen;
• moeite met gaan zitten of liggen;
• moeite met traplopen;
• niet meer in de auto willen springen;
• sneller moe zijn tijdens een wandeling.

Als je hond pijn heeft, merk je dat ook aan zijn gedrag. Hij kan stiller worden, minder contact zoeken of minder enthousiast reageren op activiteiten die hij vroeger leuk vond.
Dat maakt het soms zo lastig om te bepalen wat er aan de hand is.
Want een hond die op zijn twaalfde liever twintig minuten wandelt dan anderhalf uur, hoeft natuurlijk helemaal geen artrose te hebben.

Vooral na rust kan het opvallen

Een bekend verschijnsel bij artrose is stijfheid na een periode van rust.

Je hond heeft een paar uur heerlijk liggen slapen, staat op en de eerste meters lijken zijn poten nog niet helemaal mee te werken.
Na een tijdje lopen gaat het beter.
Dan ben je al snel geneigd te denken dat er weinig aan de hand is. Kijk, hij loopt alweer prima.

Maar juist dat moeizaam op gang komen kan een indicatie van artrose zijn.

Let daarom eens op je hond op verschillende momenten van de dag. Hoe staat hij 's morgens op? Hoe loopt hij na een middagdutje? En hoe beweegt hij de dag ná een lange wandeling?
Je ziet thuis soms meer dan tijdens tien minuten bij de dierenarts.

Dat is trouwens ook wat de AAHA (American Animal Hospital Association) zegt. Zij adviseren eigenaren zelfs om filmpjes te maken van hun oudere hond terwijl hij thuis beweegt.
Zulke beelden kunnen een dierenarts helpen veranderingen in beweging en pijn beter te beoordelen.

Artrose is niet alleen iets voor oude honden

Dit dacht ik vroeger ook. "Oh oude hond, zal wel artrose hebben."

En het is waar: de kans op artrose neemt toe naarmate een hond ouder wordt.

Maar wist je dat ook jongere honden het kunnen krijgen?

Soms ligt de oorsprong zelfs al veel eerder in het leven. Denk aan heupdysplasie, elleboogdysplasie, een beschadiging van het gewricht of bijvoorbeeld een gescheurde kruisband. Daaruit kan later artrose ontstaan.

Ook ras en lichaamsbouw spelen een rol. Het LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) noemt onder andere de Labrador Retriever, Golden Retriever, Duitse herder, Rottweiler, Bordeauxdog en Berner sennenhond als rassen waarbij artrose vaker wordt gezien.

En laten wij nou toevallig twee Golden Retrievers in huis hebben...
Ik weet dus alvast waar ik de komende jaren op mag letten.

Hoe weet je zeker dat je hond artrose heeft?

Dat kun je zelf niet met zekerheid weten.
Een dierenarts zal onder andere kijken naar de manier waarop je hond staat en loopt en de gewrichten onderzoeken. Afhankelijk van de ernst van de situatie kunnen bijvoorbeeld röntgenfoto's worden gemaakt.

Daarbij is iets interessants aan de hand: wat op een röntgenfoto te zien is, zegt niet altijd hoeveel last je hond heeft.
De internationale COAST-richtlijn benadrukt daarom dat bij de behandeling vooral de klinische verschijnselen belangrijk zijn: hoe beweegt de hond, hoeveel pijn lijkt hij te hebben en hoeveel wordt hij in zijn dagelijkse leven beperkt?

Daarom zijn jouw observaties thuis zo waardevol.

Artrose is niet te genezen. En nu?

Dat klinkt nogal definitief.

Toch is er bij artrose behoorlijk veel mogelijk.
Het doel is vooral pijn verminderen, de hond zo goed mogelijk in beweging houden en verdere achteruitgang zoveel mogelijk beperken.

Daarbij bestaat de behandeling meestal niet uit één wondermiddel. Internationale richtlijnen adviseren juist een aanpak waarbij verschillende maatregelen worden gecombineerd.
Bijvoorbeeld pijnbestrijding in combinatie met aangepast bewegen, een gezond gewicht, fysiotherapie of revalidatie en aanpassingen in huis.

Welke combinatie geschikt is, hangt af van de hond en de ernst van de klachten. Ik zou daar zeker de dierenarts over raadplegen.

Blijven bewegen

Misschien is je eerste neiging bij pijnlijke gewrichten: dan moet hij maar zoveel mogelijk rust houden.

Dat is meestal geen goed plan.

Beweging helpt onder andere om spieren sterk te houden. Sterke spieren ondersteunen de gewrichten.
De kunst is vooral om de beweging aan te passen aan wat je hond aankan. De COAST-richtlijn adviseert beweging die past bij de hond en zijn artrose, eventueel samen met een fysiotherapeut of revalidatiespecialist.
Achter een bal aan sprinten is misschien niet meer de meest briljante vorm van lichaamsbeweging.
Regelmaat lijkt me hier een veel beter plan dan afwisselend bankhangen en op zondag ineens twaalf kilometer door de duinen.

Een paar kilo minder kan behoorlijk helpen

Bij een hond met overgewicht krijgen de gewrichten extra belasting, dat is logisch.

Maar er speelt nog iets. Vet is niet alleen extra gewicht dat je hond moet meesjouwen. Vetweefsel maakt ook stoffen aan die ontstekingen kunnen bevorderen.
Overgewicht kan daardoor bestaande artrose verergeren. Het LICG en de internationale artroserichtlijn benadrukken niet voor niets het belang van een gezond lichaamsgewicht.

Voor een hond met artrose kan afvallen dus een wezenlijk onderdeel van de behandeling zijn.

En nee, dat betekent niet dat je voortaan ieder hondenkoekje met een keukenweegschaal hoeft af te meten.
Onze twee honden vinden koekjes afwegen sowieso geen goed idee...

Pijnstilling

Omdat artrose chronische pijn kan veroorzaken, speelt pijnbestrijding een belangrijke rol bij de behandeling. Er bestaan verschillende diergeneeskundige medicijnen tegen artrosepijn en ontsteking. Welke geschikt zijn, is iets om met je dierenarts te bespreken.

Pijn goed behandelen heeft bovendien nog een voordeel.
Een hond die minder pijn heeft, beweegt gemakkelijker. Daardoor kan hij zijn spieren beter blijven gebruiken, wat weer belangrijk is voor zijn mobiliteit.

Het is dus niet per se stoer als een oude hond het zonder pijnstilling probeert vol te houden.

Bovendien heeft hij daar zelf waarschijnlijk helemaal geen mening over.

En glucosamine, groenlipmossel en al die andere potjes?

Moet je eens doen: een dierenwinkel binnenlopen of online zoeken naar 'artrose bij honden'. Binnen vijf minuten kun je een halve apotheek aan voedingssupplementen bestellen.

Glucosamine. Chondroïtine. Groenlipmossel. Kurkuma. Collageen. Omega 3.

Of ze allemaal helpen?
Voor omega-3-vetzuren, met name EPA en DHA, bestaat relatief goede wetenschappelijke ondersteuning. Zowel het LICG, AAHA als de COAST-richtlijn noemen omega 3 als een voedingsmaatregel die bij honden met artrose zinvol kan zijn.

Voor veel andere supplementen is het bewijs magerder.

Dat onderwerp verdient eigenlijk een eigen artikel, want hier valt nogal wat kaf van het koren te scheiden.

Maak het thuis wat makkelijker

Soms zit winst in heel simpele dingen.

Een gladde vloer kan voor een hond met pijnlijke gewrichten behoorlijk vervelend zijn. Met een kleed of antislipmat kun je hem meer houvast geven (dit artikel gaat daar nader op in).
Een loopplank voorkomt dat hij iedere keer in en uit de auto moet springen (lees ook waar je op moet letten voordat je een loopplank koopt). En een comfortabele, ondersteunende mand kan prettiger zijn wanneer liggen en opstaan moeilijker worden (lees ook: Heeft een oudere hond echt een orthopedische hondenmand nodig?).

Dit soort aanpassingen worden ook genoemd in de internationale richtlijnen voor oudere honden en honden met artrose.

Kijk naar wat je hond nog wél kan

Artrose is een chronische aandoening. En nee, dat klinkt niet bepaald gezellig.
Maar een diagnose artrose betekent niet automatisch dat het gedaan is met lange wandelingen, vakantie of lekker door het bos scharrelen.

De ene hond heeft lichte klachten, de andere veel meer. En de mogelijkheden om pijn te behandelen en het dagelijks leven gemakkelijker te maken zijn behoorlijk uitgebreid.

Het belangrijkste lijkt mij daarom dat je niet alleen kijkt naar een röntgenfoto of naar de leeftijd op zijn paspoort.

Laat je hond vertellen wat hij wel en niet wil.

Staat hij graag op voor een wandeling? Snuffelt hij buiten nog uitgebreid? Eet hij goed? Zoekt hij contact? Heeft hij belangstelling voor wat er om hem heen gebeurt?

En vooral: kan hij zich nog redelijk comfortabel bewegen?

Want uiteindelijk hoeft een oude hond helemaal niet meer de snelste van het stel te zijn.

Als hij maar met plezier meeloopt.